Güncel
Giriş Tarihi : 22-07-2021 02:03   Güncelleme : 22-07-2021 02:03

Samsun Adının Kaynağını Biliyor Musunuz?

Samsun'a yerleşmiş olan Kaşkalar, bu bölgeye gelen en eski topluluk olmuşlardır. Samsun, Kaşkalardan sonra Hitit hakimiyetini yaşamıştır. Bu tarihlerden sonra sürekli hüküm süren uygarlıkların değiştiği Samsun, en son olarak MÖ 546 yılında Pers hakimiyeti altına girmiştir.

Samsun Adının Kaynağını Biliyor Musunuz?

Samsun, M.Ö.750-760 yılları arasında Miletoslular tarafından Amisos adı ile kurulmuş bir yerleşim merkezi idi. Samsun, devamında Pers, Makedonya, Pontus, Roma, Bizans, Danişment, Selçuklu ve Osmanlı hakimiyetinde kalmıştı.

Amisos
Günümüzde kullanılan Samsun adının kaynağı, eski yerleşim yerinin ismi ‘’Amisos’’tan geldiği söylenmektedir. Amisos kelimesinin kökenine inildiğinde Palaskça olduğu ortaya çıkmıştır. Kelime sanılanın aksine Yunanca değildir. İsmin kökeninin, Anadolu temelli bir kelime olduğu fikri ağır basmaktadır. M.Ö. 64 Yılında Roma İmparatoru Amisos’u ele geçirdiğinde şehrin ismini Pompeiopolis olarak değiştirmiş olsa da bu isim kalıcı olmamıştır. Devam eden dönemlerde şehrin ismi ‘’Amisos’’ olarak kullanılmaya devam etmiştir.

Tarih Öncesi Dönemde Samsun
Karadeniz Bölgesi'nde bulunan Tekkeköy Mağaraları, günümüze kadar Karadeniz Bölgesi'nde keşfedilmiş en eski yerleşim yerleridir. Tekkeköy Mağaraları'nda bulunan bir katmanın tarihi M.Ö. 60.000 ile M.Ö. 15.000 arasında olduğu kayıt edilmiştir. M.Ö. 5000-3500 arasında Samsun'a yerleşmiş olan Kaşkalar, bu bölgeye gelen en eski topluluk olmuşlardır. Samsun, Kaşkalardan sonra Hitit hakimiyetini yaşamıştır. Bu tarihlerden sonra sürekli hüküm süren uygarlıkların değiştiği Samsun, en son olarak MÖ 546 yılında Pers hakimiyeti altına girmiştir.

Türkler’in Samsun’daki Hükümdarlığı
1071 yılında Türkler’in Anadolu’ya girmesinin ardından dönemin Amisos’una akınlar denemiş olsa da başarısız olmuştur. Devamında sultan II. Kılıçarslan, burayı Selçuklu egemenliğe almıştı. Bu dönemden sonra ‘’Samsun’’ ismi tarih sahnesine girmişti. Samsun artık Selçuklular'ın hakimiyetinde olmasına rağmen şehrin belli kısımları uzun yıllar boyunca Cenevizliler ve Bizanslılar'ın hakimiyetinde kalmıştı. 
Türkler’in olduğu kısım ‘’Müslüman Samsun’’ olmuştu. Cenevizliler ve Bizanslılar'ın hakimiyetinde olan bölgeler ise bugün dahi ‘’Gavur Samsun’’ olarak bilinir. Gayri Müslimlerin hüküm sürdüğü kısım yaklaşık olarak 230 yıl bağımsız yaşayabilmiştir. Selçuklular bu kısımda yaşayan Hristiyanların denizcilik alanındaki gelişmişliklerinden yararlanmıştı. 
Anadolu Selçuklu Devleti yıkıldıktan sonra ‘’Müslüman Samsun’’ İlhanlılar’ın hakimiyet geçti. Bu bölge ilerleyen yıllarda Osmanlı hakimiyetinin artmasıyla 1389 yılında, Yıldırım Bayezıd tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. 1402 yılında Ankara Savaşı’nı Timur’un kazanması sonucunda bu bölge de tahrip edildi fakat Timur buraya dokunmadı ve burayı vergiye bağladı. 1419 yılında ise Samsun ve Amisos kesin bir şekilde Osmanlı topraklarına katıldı. Hristiyanların bulunduğu kısım kesin olarak Sultan Çelebi Mehmed tarafından ele geçirildi.

Samsun Adının Ortaya Çıkışı
Günümüzde kullandığımız ‘’Samsun’’ adı ise bu coğrafyaya Türkler’in hakimiyetinden sonra verilmiştir. Eski Türk kaynaklarında ‘’Samsun’’ ismi kullanılmaktadır. Aynı tarihlerdeki batı temelli kaynaklara baktığımızda ise ‘’Sampson’’ ismini görürüz. Osmanlı kaynaklarını baktığımızda da aynı şekilde ‘’Samsun’’ şeklinde kullanıldığı görülmektedir. Zaman zaman yazılışı değişse ‘’Samsun’’ olarak kabul görmüştür. Ancak bu dönemde şehrin ismi ‘’Samsun’’ olarak kullanılmakla beraber sancak ismi olarak da ‘’Canik’’ kullanılmıştır. Samsun adının kaynağı, Türklerin Anadolu’yu fethidir.

İşgal Yıllarında Samsun
1900’ların başında Osmanlı topraklarının genelinde başlayan bölücü hareketler Anadolu’ya yayılmıştı. Rumlar, Doğu Karadeniz’de bağımsız bir devlet kurmak isteğiyle ‘’Pontus Rum Cemiyeti’ni kurmuştu. 
Bu cemiyet hızla büyümüştü. İlerleyen yıllarda bu Pontus çeteleri, Samsun ve Merkez’e bağlı yaklaşık 500 köyde öldürme, yaralama ve kundaklama gibi katliamlara girişmişlerdi. 1919 yılında 9. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Samsun’a ayak bastı. Bu dönemde şehirde İngiliz işgal kuvvetleri bulunmaktaydı. Müslüman halk bu durumdan çok bir kaygı duymakta ve can güvenliği hissetmemekteydi. 
Devamında başlayan Türk Kurtuluş Mücadelesi ve bu mücadelenin zaferi sonucu 1922 yılında Pontus ayaklanmaları büyük ölçüde bastırılmıştır. 1923 yılında ise hayatta kalan Rumlar gemilerle Yunanistan’a gönderilmiş ve Samsun’daki Pontus hayali sona ermiş, Samsun’un ebedi Türk yurdu olduğu tescillenmiştir.