Güncel
Giriş Tarihi : 17-05-2021 00:07   Güncelleme : 17-05-2021 00:10

Tsunami Nasıl Oluşur?

Yeryüzünün en büyük doğal afetlerinden biri olan tsunamiler, çok büyük can ve mal kayıplarına sebep olur. Özellikle ada ülkelerinde ve okyanusa kıyısı bulunan ülkelerde daha etkili bir biçimde gözlenen tsunami; okyanus tabanında meydana gelen hareketlerin bir sonucudur.

Tsunami Nasıl Oluşur?

Yer kıtada gerçekleşen güçlü depremlerin birçoğu da tsunamileri tetikleyebilir. Ayrıca volkanik patlamalar, deniz tabanında meydana gelen heyelanlar ve göktaşı düşmesi gibi ani olaylar da tsunamiye neden olabilir. Okyanus tabanında oluşan ani dengesizlik sonucu seri ve yüksek dalgalarla tsunami meydana gelir.

Tsunami Tahmin Edilebilir Mi?

Tsunamiler, doğal afettir ve doğal afetlerin önceden tahmin edilmesi nerdeyse imkânsızdır. Ancak, tsunami afet derecesinde bir büyüklüğe ulaşmadan bazı sinyaller verir. Bu sinyaller takip edilirse en azından can kayıplarının daha az olması öngörülür. Tsunami gerçekleşmeden önce deniz ve okyanusun kıyı seviyelerinde ciddi derecede değişim gözlenir. Ani ve aşırı çekilmiş su seviyesi tsunami belirtisi sayılır. Özellikle karada gerçekleşmiş depremler sonrası yaşanan su seviyesi değişimleri dikkate alınmalıdır.

Tsunaminin Evreleri

Tsunami ile ilgili en genel ve en büyük araştırmalar 20. yy. başlarına dayanır. Şimdiye kadar gerçekleşen tsunami felaketleri de göz önüne alarak tsunaminin evre evre gerçekleştiği gözlenmiştir. Tsunami ilk seferde tek büyük dalga olarak meydana gelir. Ancak deniz tabanında yaşanan sarsıntının şiddetine göre 3-5 dalga halinde tekrarlayabilir. Yapılan incelemelerde ilk ve son dalgaların daha yumuşak diğer dalgaların ise sert ve daha güçlü olduğu tespit edilmiştir.

Tsunamik Felaketler

Tsunamiler derin denizlerde çok fazla etkili olmazken sığ bölgelerde ve kıyı kesimlerde çok etkilidir. Güçlü bir tsunamik dalganın boyu 30 metreden daha yüksek olabilir. Asıl yok edici ve daha büyük hasarlar veren ters dalgalar ise 10-20 dakika içinde gelir. Dünya yakın zamanda çok büyük çaplı tsunami felaketleri yaşamıştır. Tsunami sonrası, çok sayıda insan hayatını kaybetmiş ve geride onarılması güç bir yıkım kalmıştır. 2011 Mart ayında Japonya’da meydana gelen tsunamide saate 800 km hızı bulan 10 metreyi aşan dalgalar, 18 binden fazla insanın hayatını kaybetmesine neden olmuştur. Aralık 2004’te Endonezya açıklarında meydana gelen tsunaminin dalga boyu 50 metreden fazla ölçülmüştür. Bu felaket sonrası hayatını kaybeden insan sayısı ise 230 binden fazladır.